Dạy học tích hợp được nhắc nhiều trong các văn bản về chương trình, và ở thực tế nó thường ra một trong hai kết quả: một dự án thật sự đòi học sinh dùng kiến thức từ nhiều môn, hoặc một hoạt động ghép các bài của ba môn vào cùng một tuần.
Khác biệt không nằm ở nội dung mà ở bốn điều kiện tổ chức.
Ba mức tích hợp, đòi hỏi khác nhau
Mức một: liên hệ. Giáo viên môn này nhắc tới nội dung môn khác khi liên quan. Không cần tổ chức gì, và nó đã có giá trị — học sinh thấy các môn không rời rạc.
Mức hai: phối hợp thời điểm. Hai môn dạy các nội dung liên quan trong cùng khoảng thời gian, để học sinh dùng được nội dung môn này khi học môn kia. Cần thống nhất khi xếp kế hoạch giảng dạy, không cần đổi cách dạy.
Mức ba: một sản phẩm chung. Học sinh làm một dự án cần kiến thức và kỹ năng từ nhiều môn, và được đánh giá cho sản phẩm đó. Đây là mức đòi hỏi nhiều nhất và là mức thường được nói tới khi nói "tích hợp".
Sai lầm phổ biến: nhắm mức ba ngay mà chưa làm được mức hai. Mức hai là bước chuẩn bị tự nhiên, và nó cho nhóm giáo viên kinh nghiệm phối hợp trước khi làm việc khó hơn.
Bốn điều kiện cho mức ba
Thời gian cho giáo viên cùng lập kế hoạch. Điều kiện quan trọng nhất và hay thiếu nhất. Hai giáo viên không thể phối hợp một dự án bằng cách nhắn tin — cần vài buổi ngồi cùng nhau.
Nếu nhà trường không dành thời gian trong lịch cho việc này, tích hợp sẽ không xảy ra ở mức ba, bất kể văn bản nói gì.
Thời khoá biểu cho phép. Một dự án cần các buổi dài hơn một tiết, hoặc cần hai môn cùng có tiết liền nhau. Đây là ràng buộc thật và nó thuộc về người xếp lịch, không phải giáo viên.
Cách đánh giá đã được thống nhất trước. Xem phần dưới.
Một người chịu trách nhiệm điều phối cho mỗi dự án. Khi mọi người cùng phụ trách thì không ai theo tới cùng.
Đánh giá: phần làm nhiều dự án tích hợp thất bại
Một sản phẩm chung mà mỗi giáo viên cho một điểm theo tiêu chí riêng thì học sinh nhận ba điểm không liên quan nhau, và không biết mình làm được gì.
Ba cách xử lý dùng được:
Tiêu chí chung, lập trước. Các giáo viên cùng viết một thang đánh giá cho sản phẩm, gồm các phần thuộc từng môn và các phần thuộc kỹ năng chung như làm việc nhóm và trình bày.
Nói rõ điểm này vào môn nào. Học sinh cần biết trước sản phẩm này tính vào điểm môn nào và với trọng số nào.
Tách phần cá nhân khỏi phần nhóm. Với dự án nhóm, cần có một phần mỗi học sinh làm riêng để đánh giá được từng em — nếu không, điểm nhóm che mất sự khác biệt và học sinh làm ít cũng nhận điểm như học sinh làm nhiều.
Điều thứ ba là điều học sinh quan tâm nhất và là nguồn bất bình chính đáng nếu thiếu.
Dấu hiệu tích hợp chỉ là ghép cơ học
Mỗi môn vẫn dạy nội dung của mình, chỉ là cùng một chủ đề bề mặt — ba môn cùng nói về "môi trường" mà không ai dùng kết quả của môn kia.
Học sinh làm ba việc rời rạc rồi dán vào một bản báo cáo.
Không có câu hỏi nào mà học sinh cần cả hai môn mới trả lời được.
Phép thử: nếu bỏ một môn ra khỏi dự án mà sản phẩm vẫn hoàn thành được, thì môn đó chưa thật sự tham gia.
Bắt đầu ở quy mô nhỏ
Cách ít rủi ro cho một trường chưa làm: một dự án, hai môn, một khối lớp, trong hai tuần.
Chọn hai môn có giáo viên muốn làm cùng — yếu tố này quan trọng hơn việc chọn hai môn nghe hợp lý nhất.
Và đặt một câu hỏi trung tâm mà cả hai môn đều cần để trả lời. Nếu không tìm được câu hỏi như vậy, hai môn đó chưa phù hợp để tích hợp ở mức ba — và mức hai vẫn là lựa chọn tốt.
Sau đợt đầu, ngồi lại và ghi: phần nào chạy, phần nào không, và cần gì để làm lần sau. Một trang đó là tài liệu quan trọng nhất cho việc mở rộng.
Với người quản lý nhà trường
Ba việc quyết định và đều thuộc thẩm quyền nhà trường, không thuộc giáo viên:
Dành thời gian trong lịch cho giáo viên cùng lập kế hoạch.
Xếp thời khoá biểu cho phép các buổi dài hoặc các tiết liền nhau ở khối làm dự án.
Tính công việc điều phối dự án vào khối lượng của người được giao.
Không có ba điều này, việc yêu cầu giáo viên dạy tích hợp là yêu cầu họ làm thêm ngoài giờ — và kết quả sẽ là hình thức.
Điều nên giữ trong đầu về mục tiêu
Tích hợp không phải mục tiêu tự thân. Mục tiêu là học sinh dùng được kiến thức trong tình huống mà kiến thức không đến sẵn theo môn — vốn là mọi tình huống ngoài trường học.
Nếu một dự án tích hợp tốn nhiều công mà không đạt điều đó, thì việc dạy tốt trong từng môn với các liên hệ ở mức một vẫn có giá trị hơn.
Có mấy mức tích hợp liên môn?
Ba mức: liên hệ tới nội dung môn khác; phối hợp thời điểm dạy các nội dung liên quan; và một sản phẩm chung cần kiến thức từ nhiều môn.
Điều kiện quan trọng nhất cho dự án tích hợp là gì?
Thời gian trong lịch cho giáo viên cùng lập kế hoạch — không có nó thì tích hợp mức ba không xảy ra bất kể văn bản nói gì.
Đánh giá sản phẩm liên môn thế nào?
Tiêu chí chung lập trước, nói rõ điểm tính vào môn nào với trọng số nào, và tách phần cá nhân khỏi phần nhóm.
Phép thử để biết có phải ghép cơ học?
Nếu bỏ một môn ra khỏi dự án mà sản phẩm vẫn hoàn thành được thì môn đó chưa thật sự tham gia.
