Nghiên cứu giáo dục ở Việt Nam: các hướng còn trống

Với người làm nghiên cứu giáo dục ở Việt Nam, việc lặp lại một nghiên cứu nước ngoài với mẫu Việt Nam có giá trị hạn chế. Các hướng dưới đây là những câu hỏi mà bối cảnh ở đây tạo ra, và phần lớn chưa có câu trả lời dựa trên bằng chứng.

Dạy và học trong lớp đông

Phần lớn nghiên cứu về phương pháp dạy học được làm ở bối cảnh lớp hai mươi tới ba mươi học sinh. Lớp bốn mươi tới năm mươi là điều kiện khác về bản chất, không chỉ khác về mức độ.

Câu hỏi mở: các kỹ thuật được chứng minh hiệu quả ở lớp nhỏ hoạt động thế nào ở lớp đông; kỹ thuật nào cần điều chỉnh và điều chỉnh thế nào; và giáo viên dạy lớp đông tốt đang làm gì khác với giáo viên còn lại.

Hướng cuối đặc biệt đáng làm và ít ai làm: nghiên cứu thực hành của người làm tốt trong chính điều kiện này, thay vì nhập một mô hình từ điều kiện khác.

Học thêm

Đây là hiện tượng phổ biến và có rất ít nghiên cứu định lượng về nó. Câu hỏi mở gồm: tỉ lệ tham gia thật theo cấp học và theo vùng; chi phí thực tế của gia đình; tác động lên kết quả học tập khi đã kiểm soát các yếu tố về hoàn cảnh; và tác động lên khoảng cách giữa các nhóm học sinh.

Đây là chủ đề nhạy cảm, nên cần thiết kế nghiên cứu cẩn thận về bảo mật và về cách đặt câu hỏi. Nhưng nó ảnh hưởng tới hàng triệu gia đình, và các tranh luận về nó hiện gần như không dựa trên dữ liệu.

Khoảng cách giữa các vùng

Có dữ liệu tổng hợp về kết quả theo tỉnh, nhưng ít nghiên cứu về vì sao: yếu tố nào giải thích khác biệt — điều kiện cơ sở vật chất, chất lượng và sự ổn định của đội ngũ giáo viên, hoàn cảnh gia đình, hay ngôn ngữ.

Câu hỏi có giá trị chính sách cao: trong số các yếu tố đó, yếu tố nào can thiệp được và can thiệp nào cho hiệu quả trên mỗi đồng đầu tư cao nhất.

Học sinh dân tộc thiểu số và vấn đề ngôn ngữ

Học bằng ngôn ngữ không phải tiếng mẹ đẻ trong những năm đầu là một trong các yếu tố ảnh hưởng mạnh nhất tới kết quả học tập, và có ít nghiên cứu trong bối cảnh Việt Nam.

Câu hỏi mở: các cách hỗ trợ ngôn ngữ nào đang được dùng ở thực tế và hiệu quả ra sao; ảnh hưởng tới việc học các môn khác; và vai trò của giáo viên nói được tiếng địa phương.

Nghiên cứu ở hướng này cần đặc biệt cẩn trọng về phương pháp và về sự tôn trọng với cộng đồng — và cần có người từ chính cộng đồng đó trong nhóm nghiên cứu.

Nghề giáo

Ít dữ liệu về: vì sao người chọn nghề giáo và vì sao rời nghề; sự phân bố giáo viên giữa các vùng và các yếu tố quyết định nó; và mối quan hệ giữa điều kiện làm việc và chất lượng dạy.

Câu hỏi thực tế nhất: những gì làm một giáo viên giỏi ở lại một trường khó. Câu trả lời cho câu này có giá trị trực tiếp với quản lý nhà trường.

Chuyển tiếp giữa các cấp

Các thời điểm chuyển cấp là nơi nhiều học sinh rời hệ thống, và có ít nghiên cứu theo dõi để biết ai rời và vì sao.

Nghiên cứu theo dõi một nhóm học sinh qua nhiều năm là thiết kế mạnh nhất cho câu hỏi này, và cũng là thiết kế ít được dùng nhất vì tốn thời gian. Nhưng ngay cả một nghiên cứu theo dõi quy mô nhỏ ở một huyện cũng cho thông tin mà dữ liệu tổng hợp không cho.

Các nguồn dữ liệu có thể dùng

Dữ liệu hành chính của nhà trường và phòng giáo dục — thường có nhiều hơn người ta nghĩ, và cần quy trình xin phép rõ.

Các cuộc điều tra hộ gia đình quốc gia có mục về giáo dục, dùng được cho các câu hỏi về chi phí và về tiếp cận.

Kết quả các kỳ thi quy mô lớn, nếu xin được ở mức phù hợp và xử lý đúng về dữ liệu cá nhân.

Và dữ liệu tự thu — với thiết kế tốt, một nghiên cứu ở mười trường có thể trả lời một câu hỏi hẹp tốt hơn một nghiên cứu mô tả trên nghìn mẫu.

Chọn đề tài khả thi

Ba tiêu chí thực tế: bạn tiếp cận được địa bàn; câu hỏi hẹp đủ để trả lời được với nguồn lực có; và kết quả dùng được cho một người ra quyết định cụ thể.

Tiêu chí thứ ba là tiêu chí hay bị bỏ. Trước khi bắt đầu, hãy hỏi: nếu tôi trả lời được câu hỏi này, ai sẽ làm gì khác đi?

Nếu không trả lời được câu đó, đề tài có thể vẫn đúng về học thuật, nhưng nó không phải là hướng lấp được khoảng trống mà bối cảnh ở đây đang cần.