Sai lầm phổ biến nhất trong các đề cương nghiên cứu giáo dục của người mới: chọn phương pháp trước. "Em muốn làm nghiên cứu định lượng về..." — phần sau câu đó gần như luôn là một chủ đề, không phải một câu hỏi.
Bắt đầu từ dạng câu hỏi
Dạng câu hỏi quyết định loại phương pháp. Bốn dạng thường gặp:
Có bao nhiêu, bao nhiêu phần trăm, có khác nhau không — cần phương pháp định lượng với mẫu đủ và cách chọn mẫu rõ.
Vì sao, như thế nào, người trong cuộc hiểu thế nào — cần phương pháp định tính: phỏng vấn, quan sát, phân tích tài liệu.
Can thiệp này có tác dụng không — cần thiết kế có so sánh, và cần xử lý các yếu tố khác có thể giải thích kết quả.
Cái gì đang diễn ra ở đây — khi lĩnh vực chưa được mô tả, nghiên cứu mô tả hoặc nghiên cứu trường hợp là bước đúng, và nó không kém giá trị hơn.
Nếu bạn không phân loại được câu hỏi của mình vào một trong bốn dạng, câu hỏi chưa đủ rõ — và không phương pháp nào cứu được điều đó.
Các thiết kế và điều kiện thực tế của chúng
Khảo sát. Rẻ, phủ được nhiều người. Điều kiện: cách chọn mẫu phải nói rõ, và tỉ lệ trả lời phải báo cáo. Một khảo sát tự nguyện trên mạng cho dữ liệu về những người chọn trả lời, không về dân số bạn muốn nói tới.
Phỏng vấn. Cho hiểu biết sâu. Điều kiện: cần bộ câu hỏi được thử trước, cần ghi âm và gỡ băng, và cần một cách phân tích có hệ thống — không phải chọn vài câu nói hay để minh hoạ cho điều mình đã nghĩ.
Quan sát lớp học. Thấy được điều người ta làm chứ không chỉ điều họ nói. Điều kiện: cần công cụ quan sát rõ, và cần tính tới việc sự có mặt của bạn làm đổi hành vi trong lớp.
Thiết kế có can thiệp và so sánh. Mạnh nhất cho câu hỏi về tác dụng. Điều kiện: hai nhóm phải tương đương ở đầu, và cần đo mức sử dụng thật của can thiệp — nhóm đối chứng trong giáo dục hiếm khi sạch.
Phân tích dữ liệu có sẵn. Rẻ và nhanh, nếu xin được. Điều kiện: hiểu rõ dữ liệu được thu thế nào và cho mục đích gì, vì mọi hạn chế của việc thu ban đầu đều thành hạn chế của bạn.
Cỡ mẫu: hai cách hiểu sai
Với nghiên cứu định lượng: cỡ mẫu cần tính dựa trên mức khác biệt bạn muốn phát hiện, không chọn theo con số nghe hợp lý. Mẫu quá nhỏ thì không phát hiện được khác biệt thật; và điều đó nghĩa là công sức thu dữ liệu bị mất.
Với nghiên cứu định tính: mục tiêu không phải đại diện mà là chiều sâu và sự đa dạng của các trường hợp. Ba mươi phỏng vấn nông kém hơn mười hai phỏng vấn sâu với các trường hợp được chọn có chủ ý.
Và với cả hai: chọn mẫu thế nào quan trọng hơn mẫu lớn bao nhiêu. Một nghìn phiếu từ những người tự nguyện trả lời trên mạng yếu hơn hai trăm phiếu từ mẫu được chọn có phương pháp.
Bốn lỗi thiết kế phổ biến
Đo bằng cách tự báo cáo rồi kết luận về hành vi. Điều giáo viên nói mình làm và điều họ làm trong lớp khác nhau — không vì họ không trung thực mà vì tự nhận thức có giới hạn. Nếu câu hỏi là về hành vi, cần quan sát.
So kết quả hai nhóm mà không kiểm chúng có tương đương ở đầu. Lớp chọn và lớp thường, trường thành phố và trường nông thôn — khác biệt cuối có thể hoàn toàn do khác biệt đầu.
Đo ngay sau can thiệp và kết luận về hiệu quả. Hiệu ứng mới lạ rất mạnh trong giáo dục. Cần đo lại sau một thời gian.
Kết luận nhân quả từ dữ liệu tương quan. Học sinh học thêm nhiều có điểm cao hơn — điều này không cho biết học thêm làm điểm cao, vì các em học thêm cũng khác về nhiều mặt khác.
Phần đạo đức
Nghiên cứu trên trẻ em cần sự đồng ý của người chăm sóc và sự đồng thuận của chính trẻ ở mức phù hợp với tuổi.
Cần phê duyệt theo quy định của cơ sở và của nơi bạn thu dữ liệu. Nhà trường thường có yêu cầu riêng, và xin phép mất thời gian — tính vào kế hoạch.
Và nguyên tắc riêng của bối cảnh giáo dục: nghiên cứu không được làm giảm cơ hội học tập của học sinh trong nhóm đối chứng. Nếu can thiệp có lợi, cần có phương án cho nhóm đó nhận được sau.
Việc nên làm trước khi viết đề cương
Viết câu hỏi nghiên cứu ra một dòng. Nếu không viết được thành một dòng, nó chưa đủ rõ.
Tìm ba nghiên cứu đã trả lời câu hỏi gần giống, và xem họ dùng phương pháp gì. Đây là cách nhanh nhất để biết phương pháp phù hợp, và để biết câu hỏi của bạn còn trống chỗ nào.
Rồi tự hỏi: tôi cần dữ liệu gì để trả lời câu này, và tôi lấy được nó không? Nếu không lấy được, hãy đổi câu hỏi ngay ở bước này — rẻ hơn nhiều so với đổi sau khi đã bắt đầu.
Nên chọn câu hỏi hay phương pháp trước?
Câu hỏi. Dạng câu hỏi quyết định loại phương pháp; chọn phương pháp trước thường dẫn tới nghiên cứu không trả lời được gì.
Cỡ mẫu định tính bao nhiêu là đủ?
Mục tiêu là chiều sâu và sự đa dạng của trường hợp, không phải đại diện. Mười hai phỏng vấn sâu có chọn lọc thường hơn ba mươi phỏng vấn nông.
Vì sao không nên chỉ dựa vào tự báo cáo?
Vì điều người ta nói mình làm và điều họ thật sự làm khác nhau do giới hạn của tự nhận thức. Câu hỏi về hành vi cần quan sát.
Nghiên cứu trong trường học cần lưu ý gì về đạo đức?
Cần đồng ý của người chăm sóc và đồng thuận của trẻ, phê duyệt theo quy định, và không làm giảm cơ hội học tập của học sinh nhóm đối chứng.
