Thiết kế chương trình đi ngược từ chuẩn đầu ra

Bài giới thiệu một cách tiếp cận phổ biến trong thiết kế chương trình; có nhiều mô hình khác và mỗi mô hình có ưu nhược riêng.

Khi xây một chương trình hay một học phần, thứ tự tự nhiên là liệt kê nội dung, sắp xếp theo chương, rồi cuối cùng nghĩ cách kiểm tra. Cách làm ngược lại — bắt đầu từ đích — cho kết quả khác hẳn.

Ba bước của thiết kế ngược

Bước một: xác định kết quả mong muốn. Người học sẽ làm được gì sau khi học xong? Viết thành chuẩn đầu ra bằng động từ quan sát được.

Bước hai: xác định bằng chứng chấp nhận được. Bạn sẽ biết họ đạt được điều đó bằng cách nào? Thiết kế hoạt động đánh giá trước khi thiết kế bài giảng.

Bước ba: thiết kế hoạt động dạy học. Bây giờ mới hỏi: cần dạy gì, luyện tập gì để người học làm được bài đánh giá đó.

Điểm mấu chốt là thứ tự bước hai trước bước ba. Nó ngăn tình trạng dạy một đằng kiểm tra một nẻo — lỗi phổ biến nhất trong thiết kế chương trình.

Phân tầng nội dung

Không phải mọi nội dung đều quan trọng như nhau. Một cách phân tầng dùng được:

Điều đáng quen biết — thông tin nền, biết là tốt, không cần thành thạo.

Điều quan trọng phải nắm và làm được — kiến thức và kỹ năng cốt lõi của học phần.

Ý tưởng lớn còn lại sau nhiều năm — vài nguyên lý mà người học vẫn dùng được khi đã quên chi tiết.

Thời gian trên lớp và trọng số đánh giá nên phân bổ theo ba tầng này, thay vì trải đều theo số trang giáo trình.

Viết chuẩn đầu ra ở cấp chương trình

Chuẩn đầu ra chương trình phải đủ rộng để nhiều học phần cùng đóng góp, nhưng đủ cụ thể để đo được. Số lượng nên vừa phải — quá nhiều thì ma trận không quản được.

Sau đó lập ma trận: mỗi học phần đóng góp vào chuẩn nào, ở mức giới thiệu, củng cố hay thành thạo. Ma trận này lộ ra chuẩn nào chưa được dạy tới mức thành thạo, và học phần nào trùng lặp.

Bằng chứng đánh giá ở cấp chương trình

Ngoài đánh giá từng học phần, chương trình cần vài điểm đánh giá tổng hợp: đồ án cuối khoá, khoá luận, kỳ thực tập có đánh giá của nơi tiếp nhận.

Đây là nơi kiểm được các chuẩn đầu ra mà không học phần đơn lẻ nào kiểm hết — làm việc nhóm, giải quyết vấn đề thực tế, giao tiếp chuyên môn.

Bốn lỗi thường gặp

Chuẩn đầu ra viết bằng động từ không đo được — hiểu, nắm được, làm quen. Không đo được thì không thiết kế đánh giá được.

Sao chép chuẩn đầu ra của trường khác mà không đối chiếu với điều kiện thật của mình: đội ngũ, thiết bị, đối tượng tuyển sinh.

Đánh giá không khớp mức nhận thức: chuẩn nói thiết kế được, bài thi hỏi định nghĩa.

Thiết kế xong không rà lại. Chương trình cần vòng phản hồi từ kết quả thật của người học, nếu không nó chỉ đúng trên giấy.

Bắt đầu từ đâu nếu chương trình đã có sẵn

Không cần làm lại từ đầu. Lấy ma trận hiện có, chọn hai ba chuẩn đầu ra quan trọng nhất, và kiểm ngược: học phần nào dạy tới mức thành thạo, bài đánh giá nào thật sự đo chuẩn đó.

Thường chỉ riêng bước này đã lộ ra vài chỗ cần sửa, và sửa được ngay trong một chu kỳ mà không cần đợt cải cách lớn.