Bài tóm lược các nguyên tắc tương đối nhất quán trong nghiên cứu về nhận thức và học tập; mức độ áp dụng còn tuỳ nội dung và lứa tuổi.
Một trong những kết quả bền nhất của tâm lý học nhận thức: lượng thông tin mới mà người ta xử lý được cùng lúc rất nhỏ. Rất nhiều bài dạy không hiệu quả vì lý do đơn giản này, không vì nội dung quá khó.
Hai loại bộ nhớ
Bộ nhớ làm việc giữ và xử lý thông tin đang được chú ý. Nó có dung lượng nhỏ và thời gian ngắn.
Bộ nhớ dài hạn gần như không giới hạn. Học tập, hiểu theo nghĩa này, là chuyển thông tin vào bộ nhớ dài hạn dưới dạng các cấu trúc có tổ chức.
Điểm quan trọng cho việc dạy: người đã có nhiều kiến thức nền trong bộ nhớ dài hạn xử lý được nhiều thông tin mới hơn, vì họ nhóm các phần tử thành khối lớn. Đây là lý do người mới và người thành thạo cần cách dạy khác nhau.
Ba loại tải trong một tiết học
Tải từ chính nội dung — độ phức tạp vốn có của thứ cần học. Không giảm được, nhưng chia nhỏ được.
Tải không cần thiết — do cách trình bày gây ra: bảng chiếu chữ dày, hướng dẫn rời rạc, phải nhớ thông tin ở trang trước để làm bài ở trang sau. Đây là phần người dạy giảm được ngay.
Tải hữu ích — phần nỗ lực dùng để xây cấu trúc hiểu biết. Đây là phần nên giữ; một bài quá dễ không tạo ra học tập.
Mục tiêu thiết kế: cắt tải không cần thiết để dành dung lượng cho tải hữu ích.
Năm nguyên tắc giảm tải không cần thiết
Đặt chữ cạnh hình mà nó giải thích, không tách hình ở trên và chú thích ở dưới trang.
Không đọc to đúng chữ đang hiện trên màn hình. Hai kênh cùng đưa một nội dung dạng chữ làm giảm hiệu quả thay vì tăng.
Bỏ chi tiết trang trí không liên quan tới nội dung: hình minh hoạ vui, hiệu ứng chuyển cảnh, nhạc nền.
Cho ví dụ mẫu trước bài tự làm. Với người mới, xem một ví dụ được giải từng bước hiệu quả hơn tự mò một bài tương tự.
Giảm dần hỗ trợ khi người học tiến bộ — giàn giáo nên rút, vì với người đã thành thạo, hỗ trợ thừa lại trở thành tải.
Hệ quả cho cấu trúc một tiết
Chia nội dung mới thành khối ngắn, mỗi khối kết thúc bằng một hoạt động ngắn để người học dùng ngay thứ vừa nghe.
Giới hạn số khái niệm mới trong một tiết. Nếu bài có năm khái niệm mới, phần lớn học sinh sẽ nhớ hai — và không kiểm soát được là hai nào.
Dành thời gian cho luyện tập tới mức tự động hoá ở các kỹ năng nền. Kỹ năng đã tự động hoá không còn chiếm dung lượng bộ nhớ làm việc, nên nó giải phóng chỗ cho việc khó hơn.
Một cảnh báo quan trọng
Nguyên tắc "bớt tải" không có nghĩa làm mọi thứ dễ. Nỗ lực nhận thức là điều kiện của học tập; điều cần cắt là nỗ lực vô ích — do trình bày kém, do phải nhớ thứ không cần nhớ, do phải suy diễn ý người dạy muốn nói.
Một bài học được thiết kế tốt thường cảm giác khó hơn với người học so với bài chỉ nghe giảng, nhưng cho kết quả tốt hơn. Cảm giác dễ và học được không đi cùng nhau.
Kiểm trong lớp của mình
Đếm số khái niệm mới trong một tiết bạn vừa dạy. Nếu quá bốn năm, đó là chỗ đầu tiên nên sửa.
Xem bảng chiếu hoặc phiếu học tập: có chỗ nào buộc học sinh phải nhớ thông tin từ trang khác để làm bài không.
Dùng một kiểm tra nhanh cuối tiết để biết bao nhiêu học sinh nắm được khái niệm chính — đó là thước đo trực tiếp cho việc bạn có vượt giới hạn hay không.
Bộ nhớ làm việc giữ được bao nhiêu đơn vị thông tin?
Các nghiên cứu cho con số nhỏ và khác nhau tuỳ loại thông tin và cách đo. Điều cần nhớ trong dạy học là nó rất hạn chế so với lượng nội dung một tiết thường đưa ra.
Học sinh giỏi có cần giảm tải không?
Cần ít hơn, và với họ hỗ trợ thừa có thể thành tải. Đây là lý do ví dụ mẫu nên rút dần khi người học tiến bộ.
Vậy có nên bỏ hoạt động khám phá?
Không, nhưng với người mới thì khám phá cần có hướng dẫn. Khám phá hoàn toàn tự do thường vượt giới hạn bộ nhớ làm việc của người chưa có nền.
Làm sao biết một tiết bị quá tải?
Kiểm tra nhanh cuối tiết: nếu phần lớn học sinh không nêu lại được khái niệm chính, rất có thể tiết đó đưa quá nhiều nội dung mới cùng lúc.
