Phân tích câu hỏi sau khi thi: đọc kết quả để sửa đề

Sau một kỳ kiểm tra, phần lớn phân tích dừng ở điểm trung bình và phổ điểm. Đó là thông tin về học sinh.

Còn một lớp thông tin khác, lấy được từ cùng dữ liệu đó: đề bài của mình có hoạt động đúng không. Hai chỉ số đơn giản cho phần lớn câu trả lời, và tính được bằng bảng tính.

Độ khó: bao nhiêu phần trăm làm đúng

Với mỗi câu, tính tỉ lệ học sinh trả lời đúng. Đó là độ khó của câu.

Cách đọc:

Trên chín mươi phần trăm đúng — câu quá dễ. Không sai, nhưng nó không phân biệt được ai hiểu và ai không. Dùng một hai câu như vậy ở đầu đề để học sinh vào bài thì hợp lý; dùng nhiều thì đề không đo được gì.

Dưới hai mươi phần trăm đúng — cần xem lại. Có thể nội dung chưa được dạy đủ, có thể câu hỏi diễn đạt gây hiểu sai, hoặc có thể đáp án sai.

Khoảng bốn mươi tới tám mươi phần trăm — vùng cho nhiều thông tin nhất về sự khác biệt giữa học sinh.

Một đề tốt có các câu rải đều nhiều mức, không dồn hết vào một mức.

Độ phân biệt: câu này có tách được hai nhóm không

Đây là chỉ số quan trọng hơn độ khó và ít được dùng hơn.

Cách tính thủ công, làm được bằng tay: xếp học sinh theo tổng điểm, lấy nhóm cao nhất khoảng một phần tư và nhóm thấp nhất khoảng một phần tư. Với mỗi câu, tính tỉ lệ đúng ở nhóm cao trừ tỉ lệ đúng ở nhóm thấp.

Cách đọc kết quả:

Số dương và lớn — câu tốt: học sinh hiểu bài làm đúng nhiều hơn học sinh chưa hiểu. Đó là điều một câu hỏi cần làm được.

Gần bằng không — câu không phân biệt được gì. Thường là câu quá dễ, quá khó, hoặc câu mà ai cũng đoán.

Số âm — dấu hiệu nghiêm trọng: học sinh giỏi làm sai nhiều hơn học sinh yếu. Gần như luôn có lỗi trong câu hỏi — đáp án sai, hai phương án đều đúng, hoặc câu hỏi có bẫy làm người suy nghĩ sâu chọn phương án khác.

Mọi câu có độ phân biệt âm đều phải được đọc lại từng chữ trước khi dùng lại.

Phương án nhiễu: đọc để biết học sinh hiểu sai chỗ nào

Với câu nhiều phương án, đếm số học sinh chọn từng phương án. Ba tình huống đáng chú ý:

Một phương án không ai chọn — nó không làm việc gì, và thực tế câu bốn phương án đó là câu ba phương án. Thay bằng một phương án phản ánh cách hiểu sai thật của học sinh.

Một phương án sai được chọn nhiều hơn đáp án — đây là thông tin dạy học quý nhất trong cả bảng phân tích: cả lớp đang có cùng một cách hiểu sai, và bạn biết chính xác nó là gì.

Bốn phương án được chọn gần đều nhau — học sinh đang đoán. Nội dung đó cần được dạy lại, hoặc câu hỏi không rõ.

Cách viết phương án nhiễu tốt: lấy từ lỗi thật mà học sinh hay mắc — kết quả của một bước tính sai phổ biến, một định nghĩa bị nhầm lẫn với định nghĩa khác. Phương án bịa ra cho đủ bốn thì không đo được gì.

Với câu tự luận

Hai việc làm được, không cần thống kê:

So kết quả của nhóm cao và nhóm thấp trên từng câu, như trên — nguyên tắc giống nhau.

Và kiểm tính nhất quán khi chấm: cho hai người chấm cùng mười bài rồi so điểm. Nếu lệch nhiều, vấn đề nằm ở tiêu chí chấm chứ không ở bài làm — và đó là điều cần sửa trước khi công bố điểm.

Việc nên làm với kết quả phân tích

Với đề vừa dùng: nếu phát hiện câu có đáp án sai hoặc hai phương án đúng, xử lý điểm cho học sinh trước khi công bố. Phát hiện sau khi đã công bố thì vẫn nên sửa, và nói rõ lý do.

Với việc dạy: các câu cả lớp cùng sai chỉ ra nội dung cần dạy lại. Đây là giá trị lớn nhất của việc phân tích và nó dùng được ngay trong tuần sau.

Với ngân hàng câu hỏi: ghi độ khó và độ phân biệt vào từng câu, giữ lại câu tốt, sửa hoặc bỏ câu không hoạt động. Sau vài kỳ, bạn có một bộ câu hỏi đã được kiểm bằng dữ liệu thật — và đó là cách ngân hàng câu hỏi hình thành, không phải bằng việc gom thật nhiều câu.

Hai lưu ý khi đọc các con số

Với lớp ba bốn mươi học sinh, các chỉ số này dao động mạnh. Đừng bỏ một câu chỉ vì kết quả của một lần dùng — trừ trường hợp độ phân biệt âm, vốn luôn đáng xem lại.

Và các chỉ số này không nói câu hỏi có đo đúng nội dung cần đo hay không. Một câu có thể có số liệu rất tốt mà vẫn hỏi ngoài chương trình. Việc đối chiếu câu hỏi với bảng đặc tả là việc riêng, và nó phải làm trước khi ra đề — không thay thế được bằng phân tích sau.