Một chương trình mới đi qua nhiều vòng: xác định chuẩn đầu ra, thiết kế nội dung, biên soạn học liệu, lấy ý kiến chuyên gia. Đến cuối, mọi thứ trên giấy đều hợp lý.
Rồi nó vào lớp học, và một phần không nhỏ không chạy như dự kiến.
Điều này không phản ánh chất lượng thiết kế. Nó phản ánh một thực tế: lớp học có quá nhiều yếu tố mà bản thiết kế không lường được, và cách duy nhất để phát hiện chúng là chạy thật ở quy mô nhỏ.
Những gì chỉ lộ ra khi chạy thật
Bốn nhóm:
Thời lượng. Gần như mọi thiết kế đều ước lượng thiếu thời gian cần cho các hoạt động. Phần chênh thường tập trung ở các hoạt động nhóm và thực hành.
Điều kiện tiên quyết chưa đủ. Bản thiết kế giả định người học đã có một số kiến thức hoặc kỹ năng; thực tế có thể không.
Năng lực triển khai của người dạy. Một phương pháp mới đòi kỹ năng mà giáo viên chưa có thì trên lớp nó biến thành một dạng khác — thường là dạng quen thuộc cũ mang tên mới.
Điều kiện vật chất và tổ chức. Phòng học không đủ chỗ cho hoạt động nhóm, thiết bị không sẵn, lịch học không cho phép các tiết liền nhau.
Chọn nơi thử nghiệm
Sai lầm phổ biến: chọn nơi tốt nhất — trường mạnh nhất, giáo viên giỏi nhất, lớp học sinh khá nhất.
Nó cho kết quả đẹp và kết quả đó không dự báo được gì về việc triển khai rộng.
Cách chọn đúng: lấy ít nhất ba nơi khác nhau về điều kiện — một nơi thuận lợi, một nơi trung bình, một nơi khó khăn. Nếu chương trình chạy được ở nơi thứ ba thì nó chạy được ở phần lớn nơi khác; nếu chỉ chạy được ở nơi thứ nhất thì bạn biết điều kiện tối thiểu nó cần.
Và một điều kiện nữa: người dạy trong giai đoạn thử phải là giáo viên bình thường, được tập huấn ở mức mà mọi giáo viên sẽ được tập huấn khi triển khai rộng — không phải chính người thiết kế chương trình đứng lớp.
Đo cái gì trong giai đoạn thử
Không chỉ kết quả học tập. Bốn nhóm dữ liệu, và nhóm thứ hai thường bị bỏ:
Kết quả người học — theo chính các chuẩn đầu ra đã đặt ra, không theo một bài kiểm tra tiện có sẵn.
Mức độ triển khai đúng thiết kế. Đây là dữ liệu quan trọng nhất và ít được thu nhất. Nếu kết quả kém mà không biết chương trình có được dạy đúng như thiết kế hay không thì không kết luận được gì — không phân biệt được "thiết kế sai" với "thiết kế đúng nhưng triển khai khác".
Cách thu: dự giờ theo một bảng quan sát đơn giản, và hỏi giáo viên phần nào họ đã bỏ hoặc đổi, và vì sao.
Thời gian thực tế cho từng phần, so với thời gian dự kiến.
Phản hồi của người dạy và người học — cụ thể theo từng phần, không phải đánh giá chung.
Đọc kết quả
Ba nguyên tắc giữ cho việc đọc không lệch:
Phân biệt vấn đề của thiết kế với vấn đề của triển khai — bằng dữ liệu ở nhóm hai ở trên. Hai loại vấn đề cần hai cách xử lý hoàn toàn khác nhau: sửa chương trình, hay tăng tập huấn và hỗ trợ.
Đọc riêng từng nơi thử trước khi gộp. Trung bình của ba nơi rất khác nhau là một con số che mất thông tin quan trọng nhất.
Coi trọng phản hồi tiêu cực. Trong giai đoạn thử, phản hồi chỉ ra vấn đề có giá trị cao hơn nhiều so với phản hồi khen — vì mục đích của giai đoạn này là tìm chỗ hỏng khi còn sửa rẻ.
Điều này cần được nói rõ với giáo viên tham gia: chúng tôi cần biết những gì không chạy, và việc nêu ra không bị xem là làm không tốt.
Khi nào nên dừng thay vì mở rộng
Ba dấu hiệu:
Phần lớn giáo viên ở cả ba nơi đều bỏ hoặc đổi cùng một phần — dấu hiệu phần đó không khả thi, không phải dấu hiệu họ chưa hiểu.
Chương trình chỉ chạy được khi có mức hỗ trợ mà việc triển khai rộng không thể cung cấp.
Chênh lệch kết quả giữa nơi thuận lợi và nơi khó khăn lớn hơn hẳn so với chương trình cũ — nghĩa là chương trình mới làm tăng khoảng cách, một hệ quả cần được cân nhắc nghiêm túc.
Dừng ở giai đoạn này là kết quả hợp lệ của một thử nghiệm, không phải thất bại. Chi phí của việc dừng nhỏ hơn rất nhiều so với chi phí của việc triển khai rộng rồi phải rút lại.
Sau giai đoạn thử
Hai việc thường bị bỏ qua:
Sửa chương trình rồi thử lại phần đã sửa, dù ở quy mô nhỏ hơn. Một bản sửa chưa qua lớp học là một bản chưa được kiểm.
Ghi lại cả những gì đã bỏ và vì sao. Tài liệu này có giá trị cho những người triển khai sau — và nó ngăn việc vài năm sau có người đề xuất lại đúng phương án đã được thử và đã không chạy.
Nên chọn nơi thử nghiệm thế nào?
Ít nhất ba nơi khác nhau về điều kiện — thuận lợi, trung bình, khó khăn — và người dạy phải là giáo viên bình thường được tập huấn ở mức thông thường.
Dữ liệu nào hay bị bỏ sót trong giai đoạn thử?
Mức độ triển khai đúng thiết kế — không có nó thì không phân biệt được thiết kế sai với triển khai khác thiết kế.
Khi nào nên dừng thay vì mở rộng?
Khi giáo viên ở cả ba nơi cùng bỏ một phần, khi chương trình chỉ chạy được với mức hỗ trợ không nhân rộng được, hoặc khi nó làm tăng khoảng cách giữa các nơi.
Sau giai đoạn thử cần làm gì?
Sửa rồi thử lại phần đã sửa, và ghi lại cả những gì đã bỏ cùng lý do để người sau không đề xuất lại phương án đã không chạy.
