Một chương trình đào tạo gồm nhiều môn, mỗi môn có người phụ trách riêng, đề cương riêng, và thường được rà soát riêng.
Kết quả: từng môn đều ổn, mà chương trình thì có lỗ hổng — và không ai phát hiện vì không ai nhìn toàn bộ.
Bốn kiểu hổng
Trùng lặp. Cùng một nội dung được dạy ở ba môn khác nhau, mỗi người dạy tưởng mình là người đầu tiên. Người học nghe ba lần và vẫn thiếu các nội dung khác.
Khoảng trống. Một nội dung cần thiết không thuộc môn nào — mỗi người đều nghĩ môn kia dạy rồi.
Sai thứ tự. Môn B cần kiến thức từ môn A nhưng cả hai được xếp cùng học kỳ, hoặc B đứng trước A.
Không nhất quán về thuật ngữ và ký hiệu. Hai môn dùng hai cách gọi cho cùng một khái niệm. Nghe nhỏ, nhưng với người học đang lần đầu tiếp xúc thì đây là nguồn nhầm lẫn thật.
Vì sao chúng tồn tại
Bốn lý do:
Không ai chịu trách nhiệm về tổng thể. Có người phụ trách từng môn; người phụ trách chương trình thường lo phần hành chính.
Đề cương được duyệt riêng lẻ.
Giảng viên ít biết môn khác dạy gì. Rất ít nơi có cơ chế để một người đọc đề cương của các môn liên quan.
Chương trình thay đổi dần — thêm môn, bỏ môn, đổi người dạy qua nhiều năm, và không ai rà lại toàn cục sau các thay đổi đó.
Ma trận chuẩn đầu ra
Công cụ cơ bản: một bảng với các môn ở một chiều và các chuẩn đầu ra của chương trình ở chiều kia.
Mỗi ô đánh dấu mức đóng góp — giới thiệu, củng cố, hoặc đạt mức thành thạo.
Bảng này cho thấy ngay ba thứ:
Chuẩn đầu ra nào không được môn nào phụ trách — cột trống.
Chuẩn nào chỉ được "giới thiệu" mà không bao giờ đạt mức thành thạo — đây là kiểu hổng tinh vi nhất và phổ biến nhất.
Môn nào nhận quá nhiều chuẩn — thường là dấu hiệu khai cho đủ chứ không phải thực tế.
Điều kiện để bảng có ích: mỗi người tự khai môn mình, rồi cả nhóm cùng rà. Một người ngồi điền hộ cả chương trình thì ra một bảng đẹp và không đúng.
Bản đồ kiến thức tiên quyết
Công cụ thứ hai, đơn giản hơn: mỗi môn liệt kê những gì người học cần biết trước khi vào.
Đối chiếu với thứ tự các môn trong kế hoạch học tập, ba vấn đề lộ ra:
Môn cần kiến thức chưa được dạy.
Hai môn phụ thuộc lẫn nhau — cần tách hoặc cần phối hợp.
Kiến thức tiên quyết được dạy quá xa về thời gian, người học đã quên.
Việc này mất một buổi và nó thường phát hiện ra ít nhất vài vấn đề trong một chương trình chưa từng rà.
Rà trùng lặp
Cách làm đơn giản: thu đề cương chi tiết của mọi môn, liệt kê các chủ đề chính của từng môn vào một bảng, rồi sắp xếp theo chủ đề.
Ba loại trùng lặp cần phân biệt:
Trùng có chủ đích — ôn lại, mở rộng ở mức sâu hơn. Đây là điều tốt, miễn là cả hai bên đều biết.
Trùng do không biết — cần xử lý.
Trùng tên nhưng khác nội dung — hai môn cùng nhắc một khái niệm ở hai mức độ khác nhau. Cần thống nhất ai dạy tới đâu.
Cơ chế để duy trì
Bốn việc, và chúng cần ít thời gian hơn một đợt rà soát lớn:
Một buổi đầu năm cho nhóm giảng viên của chương trình — mỗi người nói ngắn về môn mình dạy gì, cần gì từ môn trước, chuẩn bị gì cho môn sau.
Đề cương của các môn liên quan phải xem được. Một nơi lưu chung, ai cũng truy cập.
Khi đổi nội dung một môn, báo cho các môn liên quan. Đây là quy tắc đơn giản mà hầu như không nơi nào có.
Hỏi người học. Họ là người duy nhất đi qua toàn bộ chương trình — câu hỏi "có nội dung nào em học lại nhiều lần không, có chỗ nào em thấy thiếu nền không" cho thông tin mà không công cụ nào khác cho được.
Khi phát hiện vấn đề
Ba nguyên tắc:
Bắt đầu từ các vấn đề ảnh hưởng tới nhiều người học nhất.
Sửa bằng thoả thuận giữa các môn trước khi sửa bằng thay đổi chương trình chính thức — nhiều vấn đề giải quyết được bằng việc hai người dạy thống nhất với nhau.
Ghi lại thoả thuận. Người dạy thay đổi, và một thoả thuận miệng mất đi cùng với họ.
Một phép kiểm
Chọn một chuẩn đầu ra của chương trình và hỏi: người học đạt được nó ở môn nào, và bằng chứng nào cho thấy họ đạt?
Nếu không chỉ ra được môn cụ thể và bài đánh giá cụ thể, thì chuẩn đó đang tồn tại trên giấy. Làm phép này với năm chuẩn thường đủ để biết chương trình đang ở tình trạng nào.
Bốn kiểu hổng trong phối hợp môn là gì?
Trùng lặp, khoảng trống, sai thứ tự kiến thức tiên quyết, và không nhất quán về thuật ngữ giữa các môn.
Ma trận chuẩn đầu ra cho thấy điều gì?
Chuẩn nào không môn nào phụ trách, chuẩn nào chỉ được giới thiệu mà không bao giờ đạt mức thành thạo, và môn nào nhận quá nhiều chuẩn.
Quy tắc đơn giản nào hầu như không nơi nào có?
Khi đổi nội dung một môn thì báo cho các môn liên quan.
Phép kiểm nhanh tình trạng chương trình?
Chọn một chuẩn đầu ra và hỏi người học đạt được nó ở môn nào, bằng chứng nào — không chỉ ra được thì chuẩn đó chỉ tồn tại trên giấy.
